Wat zijn de uitzonderingen op het auteursrecht?

De auteur beschikt over exclusieve rechten en het komt hem toe om toestemming te geven voor elke exploitatiewijze van zijn werk.

Teneinde een soort evenwicht in te bouwen tussen de rechten van de gebruiker en de rechten van de auteur werden bepaalde uitzonderingen voorzien in de auteurswet: een limitatief omschreven aantal handelingen kunnen gesteld worden zonder voorafgaandelijk de toestemming te vragen aan de auteur.

Boek XI van het Wetboek Economisch Recht voorziet een gesloten systeem van uitzonderingen. Enkel de uitzonderingen die uitdrukkelijk voorzien zijn in de auteurswet kunnen ingeroepen worden door de gebruikers zonder eerst de toestemming te vragen aan de auteurs.

De wet voorziet ook in een restrictieve of strikte interpretatie van de uitzonderingen. Artikel XI.193 WER ( vroeger artikel 23bis AW) bepaalt bovendien dat de uitzonderingen van dwingend recht zijn, wat betekent dat men de uitzonderingen hoe dan ook moet respecteren en dat men hiervan contractueel niet kan afwijken. In de on-demand omgeving (on-line) is dit dwingend karakter niet meer van toepassing en zou men dus wel van deze uitzonderingen kunnen afwijken.

De uitzonderingen zullen steeds de driestappentoets (de zogenaamde driestappentoets was reeds terug te vinden in artikel 9, lid 2 van de Berner Conventie van 9 september 1886 en artikel 13 van de TRIPS overeenkomst van 15 april 1994) moeten doorstaan. Artikel 5.5. van de Europese richtlijn auteursrecht in de informatiemaatschappij bepaalt dat de uitzonderingen:
• in bijzondere gevallen mogen worden toegepast
• mits daarbij geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van werken of ander materiaal
• en de wettige belangen van de rechthebbende niet onredelijk worden geschaad. Deze driestappentoets moet voor ogen worden gehouden bij de bespreking van de uitzonderingen. De driestappentoets werd niet letterlijk opgenomen in de Belgische auteurswet maar de uitzonderingen moeten deze test wel doorstaan.

Download het pdf-bestand:
Over auteursrecht, deel 9: Wat zijn de uitzonderingen op het auteursrecht?

Terug naar: Over Auteursrecht

Print Friendly