Opmerkingen van deAuteurs bij het voorstel voor een richtlijn over collectief beheer

Op 11 juli 2012 publiceerden het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie een voorstel voor een richtlijn over het collectief beheer van auteursrechten. De richtlijn moet het collectief beheer transparanter en beter bestuurbaar te maken en het online regelen van muziekrechten vergemakkelijken.

ALGEMENE OPMERKINGEN
deAuteurs merkt op dat het voorstel de beheersvennootschappen als loutere dienstverleners ziet en niet als vennootschappen waar verschillende rechthebbenden zich bij aansluiten om zich beter te kunnen beschermen en verdedigen tegen de machtige economische bedrijven die hun werken exploiteren.

Het voorstel reduceert  de rol van de beheersvennootschappen tot die van een commercieel bedrijf, maar legt terzelfder tijd wel zware bestuur- en transparantieverplichtingen op die niet aan andere commerciële bedrijven worden opgelegd.

Een tweede gevolg hiervan is dat het voorstel regels voorziet om de rechthebbenden te beschermen tegen het feitelijk monopolie dat beheersvennootschappen zouden hebben. Dat is zeker niet het geval, er is voldoende concurrentie aanwezig tussen de verschillende beheersvennootschappen. Er is dus geen nood aan regels tegen monopolies.

OPMERKINGEN SPECIFIEK VOOR AUDIOVISUELE BEHEERSVENNOOTSCHAPPEN
Omdat dit voorstel aangenomen werd met muziekvennootschappen voor ogen, kwamen een aantal probleempunten naar boven voor audiovisuele beheersvennootschappen. Audiovisuele beheersvennootschappen hebben namelijk hun eigen specifieke kenmerken en werken in een andere omgeving die heel verschillend is van de muzieksector. Zij hebben dan ook andere behoeften dan de vennootschappen voor muziek.

Verder neemt de voorgestelde richtlijn zomaar aan dat collectieve beheersvennootschappen de rechten op een vrijwillige basis beheren, terwijl dit vaak niet het geval is (zie bijvoorbeeld de wettelijke licentie voor de doorgifte via de kabel). Beheersvennootschappen voor audiovisuele auteurs hebben zich in Europa dan ook op een verschillende wijze ontwikkeld. De regels die het voorstel oplegt zijn onverenigbaar met deze verschillende modellen. Dat heeft als gevolg dat zij een rechtstreekse invloed zullen hebben op het beheer van de rechten van audiovisuele auteurs en dus ook op de financiële situatie van scenaristen en regisseurs.

Het is moeilijk hier één lijn in te trekken, aangezien de audiovisuele markt heel nationaal gericht is met taalkundige en culturele verschillen. Zenders en bioscopen opereren op een territoriale of taalkundige basis. De meeste Europese audiovisuele werken vinden geen afzetmarkt buiten hun eigen land en concurreren sterk met films en series uit onder andere de VS. De muziekbusiness werkt echter meer internationaal.

Het voorstel dient dan ook rekening te houden met de verschillen tussen de sectoren. Vele regels opgenomen in het voorstel zijn niet van toepassing op audiovisuele vennootschappen. Als voorbeeld kan het vermoeden van overdracht van rechten naar de producent worden aangenomen: dit vermoeden geldt voor audiovisuele auteurs en niet voor componisten van filmmuziek. Componisten dragen hun rechten over aan uitgevers die op hun beurt ook lid zijn van muziekvennootschappen, terwijl audiovisuele auteurs meestal lid worden van een beheersvennootschap om zich te beschermen tegen oneerlijke gebruiken in de sector. De meeste audiovisuele beheersvennootschappen bestaan ook enkel uit natuurlijke rechthebbenden en beheren juist hun rechten.

PROPORTIONALITEIT EN SUBSIDIARITEIT
Het voorstel voor een richtlijn lijkt de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit niet altijd te respecteren. Algemeen kan worden gesteld dat de voorgestelde regels té gedetailleerd en onbuigzaam zijn. Anderzijds zijn de voorgestelde regels aangaande geschillenbeslechting, klachtenprocedure en controle-instanties te kort en vaag opgesteld.

deAuteurs wenst zeker een richtlijn te steunen die handelt over beter bestuur en transparantie, maar dan wel onder de voorwaarde dat deze vennootschappen niet worden beschouwd als loutere dienstenverleners, maar als beheersvennootschappen die de rechten en belangen van hun rechthebbenden verdedigen. Bovendien werkt deAuteurs reeds zeer transparant: de inningen en uitkeringen kunnen nauwkeurig worden geraadpleegd.

Download de volledige tekst van het voorstel voor een richtlijn voor collectief beheer van auteursrechten.

Download de opmerkingen op het voorstel door SAA (Society of Audiovisual Authors).