De Toneelschrijfprijs 2025 bekroont de schrijver van een oorspronkelijk Nederlandstalig toneelstuk dat in 2024 voor het eerst is opgevoerd. De winnaar wordt bekendgemaakt op 9 september tijdens de Sectorprijzen op het TheaterFestival in Gent, een sprankelende gala-avond voor de Vlaamse podiumkunsten.
97 huizen om in te wonen
De jury van de Toneelschrijfprijs 2025 bestaat uit Els Van Steenberghe, Nina van Tongeren en Thomas Lamers. Zij selecteerden uit liefst 97 inzendingen drie onderscheidende toneelteksten met een eigen verhaal, stem en stijl die tussen 1 januari 2024 en 31 december 2024 voor het eerst zijn opgevoerd in de Lage Landen.
Dat betekent 97 potentiële huizen om in te wonen. Want ‘dit is een tekst waarin je zou willen wonen’ dreef boven alle criteria uit tijdens de finale juryvergadering op een idyllisch mooie plek in een statig grachtenpand te midden een zonovergoten Amsterdam. De jury zocht naar een oorspronkelijke, unieke tekst die perfect onvolmaakt is én die in elk woord urgentie uitademt. Een tekst waarvan elke letter en elk leesteken een ode aan het schrijven is.
Zo veel toneelteksten mogen lezen, voelt als het maken van een wereld- en tijdreis tegelijkertijd. Je leeft mee met ex-drugsdealers, bijna-moeders, projectontwikkelaars, vrouwen die rechtkrabbelen na minstens een ervaring met grensoverschrijdend gedrag, mensen in oorlogsgebied, huizen met sprekende muren, de boerenstiel, de uitvaartsector. Je ontmoet Schopenhauer, Ifigineia, Lou Reed, Laurie Anderson, James Ensor en Tupac Shakur.
Je vliegt mee naar Japan, Alabama of India. Je voelt bodemloze eenzaamheid, groots geluk en allesverterende machtsgeilheid. Je waant je even miljonair, dictator of een zielloze Faust. En na elke trip kijk je een beetje buiten adem uit het raam en je merkt dat niet de wereld veranderd is maar jij. Je blik op de wereld is weer wat rijker, kritischer, zachter, speelser.
Maak kennis met de genomineerden
Het schrijven is een onderschat beroep, stelde een van de juryleden. De gelezen 97 teksten bewijzen hoe betekenisvol schrijven is. Drie teksten belichamen evenwel de absolute kracht van het schrijven als kunst, als statement, als noodzaak, als spel, als ontmoeting, als houvast, als veilige thuis in stormachtige tijden.
De inzendingen staan hieronder alfabetisch gerangschikt op de voornaam van de auteur, telkens met een fragment uit de tekst en een citaat uit het juryrapport.
‘Wunderbaum speelt live (online gaat het mis)’ van Annelies Verbeke
‘Ik wilde hier enkel vermijden dat ik net als vorige keer op mijn eentje Instagram voor alle taarten en cakes!!!’ (p7) / ‘dat loop ik de hele tijd tegen anderen te zeggen, als leraar en coach: geloof in jezelf, wees jezelf, zorg voor jezelf, neem de tijd voor jezelf, wees niet zo streng voor jezelf. Maar wat betekent dat?! (…) Ik weet totaal niet wat dat betekent! Ik weet totaal niet meer wie ik ben!’
‘Doe dat niet!’, denk je tijdens het lezen van de eerste pagina waarop meteen duidelijk is dat je in een ogenschijnlijk banale WhatsApp-conversatie bent beland. Maar Verbeke weet donders goed wat ze doet. Die WhatsApp-conversatie mondt uit in een klasdiscussie tussen ouders over pestgedrag tegenover een jongen wiens telefoon uit het raam werd gegooid. Leerkracht Jasper leidt de discussie op een uiterst sensitieve en effectieve manier die de anderen ‘uitnodigt’ te ventileren op een zo rationeel mogelijke manier. Uiteindelijk kraakt Jasper en vertelt over een gruwelijk uit de hand gelopen date. Verbeke schrijft met een rotvaart. Haar tekst is een ware pageturner. Haar taal lijkt – en is ook – uit de realiteit gegrepen, maar letter voor letter doordacht, waardoor het niet alleen heerlijk leest maar tegelijkertijd grappig, wrang en herkenbaar is. Ze slaagt er feilloos in om de met misverstanden bezaaide spanning tussen twee generaties weer te geven in een tekst die op elke pagina verrast op een volstrekt onvoorspelbare, maar nooit vergezochte manier.
